بررسی و نقد ارزیابی‌های متنی و سندی روایات اسباب نزول در تفسیر مجمع‌‌البیان فی تفسیرالقرآن

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم معارف قرآن کریم

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریم

10.30513/hd.2021.804.1048

چکیده

با وجود نقل تعداد زیادی از روایات اسباب نزول در مجمع البیان، خطاهای سه‌گانه‌ی در برخورد با اشکالات متنی و سندی بخش زیادی از روایات اسباب نزول، از دید گزارشی ایشان نسبت به آنها حکایت دارد. با وجود نقدهایی که طبرسی بر تعداد اندکی از متن برخی اسباب نزول تفسیر مجمع وارد نموده، برخورد وی در قبال بخش عمده‌ی دسته‌ی دیگر، قابل تأمل است؛ در باب متن، موضع سکوت در برابر متونی که با معیارهای قرآن، شأن پیامبر، عقل، تاریخ، اهداف سیاسی و خصومت شخصی قابل نقد است، جلوه‌گر می‌شود مورد دیگر، خطای او در نقل تفسیر و مصداق آیات، ذکر متناقض او از اسباب نزول در ذیل برخی آیات و سور، ذکر تاریخ نزول آیات و نیز نقل روایاتی که بیشتر جنبه‌ی داستانی به روایت می‌دهد و حتی بی‌تناسبی بعضی دیگر با آیات مربوط، که همگی این موارد را سبب نزول یاد نموده، می‌توان نام برد. مورد دیگر، عدم توجه او به حوزه‌ی سند روایات است؛ اشتباه او در منسوب دانستن برخی روایات به امام محمدباقر، عدم ذکر سند و منبع در تعدادی قابل ملاحظه از آنها، عدم گزینش روایت صحیح با توجه به سند و یا راوی و نیز نقل روایت از معاندان معصومین، از آن جمله هستند.

کلیدواژه‌ها