دشواری قبض روح انبیا، با تأکید بر قبض روح رسول اکرم(ص)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکدۀ حضرت نرجس، دانشگاه حضرت ولیعصر، رفسنجان، ایران.

چکیده

بر اساس آیات قرآن و روایات متعدد فریقین، قبض روح مؤمنان آسان است و بر اساس پاره‌ای از روایات، دشواری قبض روح برخی از مؤمنان، کفارۀ گناهان آنان است. از سوی دیگر، بر اساس برخی از روایات فریقین، قبض روح تعدادی از انبیا دشوار است. با توجه به عصمت مطلق انبیا و مطرح نبودن کفارۀ گناهان در مورد ایشان و نظر به ادلۀ خاص در مورد آسانی قبض روح انبیا، این روایات قابل تردیدند. با توجه به ارتباط این روایات با دو موضوع عصمت انبیا و انتظار مؤمنان از مرگ، بررسی سند، محتوا و دلالت این روایات لازم است. با بررسی ادلۀ دشواری قبض روح پیامبر اکرم(ص) با روش توصیفی - تحلیلی این نتایج حاصل شد: ضعف سند برخی از روایات، محتواهای غیرعقلانی برخی از آن‌ها و عدم دلالت برخی از روایات بر دشواری قبض روح ایشان. لذا روایات مورد بحث قابل پذیرش نیستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Ordeal of Prophets’ Soul Extraction (Qabḍ al-Rūḥ), with Emphasis on the Soul Extraction of the Messenger of Allah (PBUH)

نویسنده [English]

  • Mohadese Moghiminejad davarany
Assistant Professor, Theology and Islamic Studies, Hazrat Narjes Faculty, Hazrat Vali Asr University, Rafsanjan, Iran.
چکیده [English]

According to Quranic verses and numerous narrations from both major schools of thought (fariqayn), the extraction of the soul for believers is characterized by ease; furthermore, certain traditions suggest that the difficulty of death for some believers serves as an atonement for their sins (kaffārah). Conversely, specific narrations within both traditions of Sunni and Shia suggest that the extraction of the soul for some prophets was fraught with difficulty. Given the absolute infallibility (ʿiṣmah mutlaqah) of the prophets, the inapplicability of expiation for sins in their case and in light of specific evidence regarding the ease of their passing, these narrations are subject to doubt. Due to the intersection of these reports with the doctrines of prophetic infallibility and the believers' expectations of death, an examination of their chains of transmission (sanad), thematic content, and Semantic analysis is essential. By scrutinizing the evidence concerning the difficulty of the Holy Prophet’s (PBUH) demise through a descriptive-analytical methodology, the following results were obtained: the weakness of the transmission chains for several narrations, the irrational content of others, and a lack of actual indication of "difficulty" in the remaining reports. Consequently, the narrations in question are deemed inadmissible. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Extraction of the Soul (Qabḍ al-Rūḥ) of the Believer
  • Extraction of the Soul of the Holy Prophet
  • Demise of the Prophets
  • Death Agony (Iḥtiḍār) of the Prophets
  • Death Agony of Prophet Muhammad (PBUH)
  1. قرآن‌کریم

    نهج‎البلاغه

    1. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۳۷۶ش). الامالی. تهران: کتابچی.
    2. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۳۸۵ش). علل الشرایع. قم: کتاب‌فروشی داوری.
    3. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۳۹۵ق). کمال الدین و تمام النعمة. تهران: اسلامیه.
    4. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۳۹۸ق). التوحید. قم: جامعه مدرسین.
    5. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۴۰۳ق). معانی الاخبار. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    6. ابن‎حجر عسقلانی، ابوالفضل احمد بن علی. (۱۳۹۰ق). لسان المیزان. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    7. ابن‎عساکر، علی بن الحسن. (۱۴۱۵ق). تاریخ دمشق. قم: دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع.
    8. ابن‎هشام، ابومحمد عبدالملک. (بی‌تا). السیرة النبویة. بیروت: دار المعرفة.
    9. ابوحمزه ثمالی، ثابت بن دینار. (۱۴۲۰ق). تفسیر القرآن الکریم. بیروت: دار المفید.
    10. ابوریه، محمود. (۱۴۲۰ق). اضواء علی السنة المحمدیة. قم: مؤسسۀ انصاریان.
    11. اصبهانی، ابوبکر احمد بن علی بن منجویه. (۱۴۰۷). رجال صحیح مسلم. بیروت: دار المعرفة.
    12. بخاری، محمد بن اسماعیل. (۱۴۲۲ق). الجامع المسند الصحیح المختصر من امور رسول الله صلی الله علیه وسلم. بیروت: دار طوق النجاة.
    13. بصری البغدادی، محمد بن سعد. (۱۹۶۸). الطبقات الکبری. بیروت: دار صادر.
    14. بیهقی، ابوبکر احمد بن الحسین. (۱۴۲۴). السنن الکبری. بیروت: دار الکتب العلمیة.
    15. تمیمی الدارمی، محمد ابن حبان. ( 1414). صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان. بیروت: مؤسسة الرسالة.
    16. تمیمیّ المغربی، نعمان بن محمّد، (بی‌تا). شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار. مؤسسة النشر الإسلامی.
    17. ثعلبی، احمد بن محمد. (۱۴۲۲ق). الکشف و البیان. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    18. حدیدی، مصطفی. (۱۳۹۱ق). هل شکا الرسول صلی الله علیه و سلم من سکرات الموت. منبر الاسلام، (۶)، ۳۱-۳۴.
    19. خوارزمی، موفق بن احمد. (۱۴۱۱ق). المناقب. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.
    20. دمشقی، اسماعیل بن کثیر. (۱۹۸۸). البدایة والنهایة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    21. ذهبی، محمد بن احمد. (بی‌تا). سیر أعلام النبلاء. بیروت: مؤسسة الرسالة.
    22. رازی تمیمی، محمد بن ادریس (ابن ابی حاتم). (۱۹۵۲). الجرح و التعدیل بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    23. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۱۲ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار الشامیة.
    24. راوندی، قطب الدین سعید بن هبة الله. (۱۴۰۷ق). الدعوات. قم: سلوة الحزین.
    25. زرقانی، محمد بن عبدالباقی. (۱۹۹۶). شرح الزرقانی علی المواهب اللدنیة بالمنح المحمدیة للقسطلانی. بیروت: دار الکتب العلمیة.
    26. سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر. (۱۴۰۴ق). الدر المنثور فی التفسیر بالماثور. قم: کتابخانه حضرت آیت‌الله مرعشی نجفی.
    27. شحود، علی بن نایف. (۲۰۰۹). الاستعداد للموت. مالیزیا: دار المعمور.
    28. شریف مرتضی، علی بن الحسین. (۱۳۸۰ش). تنزیه الانبیاء. تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
    29. شیبانی، احمد بن محمد بن حنبل. (۱۴۱۱ق). أصول السنة. جده: دار المنار.
    30. طبرانی، سلیمان بن احمد. (۲۰۰۸). التفسیر الکبیر. اردن: دار الکتاب الثقافی.
    31. طبرانی، سلیمان بن احمد. (۱۴۱۵ق). المعجم الکبیر. قاهره: دار النشر.
    32. طریحی، فخر الدین بن محمد. (۱۳۷۵ش). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی.
    33. قسطلانی، شهاب الدین احمد بن محمد. (۱۳۲۳ق). ارشاد الساری لشرح صحیح البخاری. مصر: المطبعة الکبری الأمیریة.
    34. قمی، علی بن ابراهیم. (۱۳۶۳ش). تفسیر القمی. قم: دار الکتاب.
    35. متقی هندی، علی بن حسام الدین. (۱۴۰۱ق). کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال. قم: مؤسسة الرسالة.
    36. مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الأنوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    37. محاسبی، حارث بن اسد. (۱۴۲۰ق). الرعایة لحقوق الله. منصوره: دار الیقین.
    38. مطهری، مرتضی. (۱۳۷۸). یادداشت‌های استاد مطهری. تهران: صدرا.
    39. هروی قاری، علی بن محمد (سلطان). (۱۳۱۸ق). جمع الوسائل فی شرح الشمائل. مصر: المطبعة الشرفیة.
    40. هلالی، سلیم بن قیس. (۱۴۰۵ق). کتاب سلیم بن قیس الهلالی. قم: الهادی.