Mystical Analysis of the Narrative Proposition "Had it not been for Fāṭimah, I would not have created the two of you" and Elucidating its Compatibility with the Ranks of Prophethood and Imamate

Document Type : Research Article

Author

Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Shahid Motahari Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

Abstract

The renowned Divine Saying (Ḥadīth al-Qudsī) or Prophetic tradition: "Had it not been for you, I would not have created the celestial spheres; and had it not been for Ali, I would not have created you; and had it not been for Fāṭimah, I would not have created the two of you" is among the narrations cited in Islamic sources to express the status and station of the Ahl al-Bayt (PBUT), particularly Lady Fāṭimah (PBUH). This proposition, specifically its concluding segment, has consistently garnered the attention of Muslim thinkers, especially the gnostics (ʿurafāʾ), raising the mystical inquiry: How can the role of Lady Fāṭimah (PBUH) be elucidated as the final cause for the creation of the Prophet (PBUH) and Imam Ali (PBUH) within the specific context of this tradition? The present article, employing a descriptive-analytical method grounded in the principles of Islamic Theoretical Gnosis. analyzes the esoteric and mystical significations of this proposition. In this regard, following a brief survey of the sources and primary semantic layers of the ḥadīth, key mystical principles and concepts-such as the levels of divine manifestations, the perfect man, ontological guardianship (wilāyah al-takwīniyyah), and the role of the "Divine Feminine Principle" in the cosmic order-are discussed. Subsequently, citing the views of prominent Gnostics, the station of Lady Fāṭimah (PBUH) is elucidated as the supreme manifestation of divine names and attributes, the final cause for the continuity of the Light of Prophethood) within the lineage of the Imamate, and the intermediary of grace in the ontological system. Key research findings indicate that this ḥadīth does not signify the ontological superiority of Lady Fāṭimah (PBUH) over the Prophet (PBUH) and Imam Ali (PBUH) in all dimensions, but rather emphasizes her existential centrality, peerless role, and unique necessity in the complete realization of the final cause of creation and the perpetuation of divine guidance from a mystical perspective. Within this framework, Lady Fāṭimah (PBUH) is the ultimate manifestation of servitude and absolute receptivity for the reception of divine grace, without contradicting the overall superiority of the Prophet as the comprehensive Perfect Man. This analysis contributes to a more profound understanding of the station of Lady Fāṭimah (PBUH) within the mystical geometry of the universe.

Keywords

Main Subjects

References

  1. قرآن کریم.

    1. نهج‌البلاغه (ترجمه و شرح فیض‌الاسلام).
    2. اربلی، علی بن عیسی. (بی‌تا). کشف الغمة فی معرفة الأئمة. بیروت: دار الأضواء.
    3. آملی، سید حیدر. (۱۳۶۸ش). جامع الأسرار و منبع الأنوار. تصحیح هانری کربن و عثمان اسماعیل یحیی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
    4. ابن‌عربی، محیی‌الدین. (بی‌تا). فصوص الحکم (تعلیقات ابوالعلاء عفیفی). بیروت: دارالکتاب العربی.
    5. ابن‌عربی، محیی‌الدین. (بی‌تا). الفتوحات المکیة. بیروت: دار صادر.
    6. امام خمینی، سید روح‌الله. (۱۳۷۸ش). شرح دعای سحر (ترجمه و شرح سید احمد فهری). تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    7. امام خمینی، سید روح‌الله. (۱۳۷۲ش). مصباح الهدایة إلی الخلافة و الولایة (مقدمه و تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی). تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    8. بحرانی اصفهانی، شیخ عبدالله. (۱۴۱۳ق). عوالم العلوم و المعارف و الأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال (قسم فاطمة الزهراء). تحقیق مؤسسة الإمام المهدی(عج). قم: مؤسسة الإمام المهدی(عج).
    9. جیلی، عبدالکریم بن ابراهیم. (۱۹۸۱م). الإنسان الکامل فی معرفة الأواخر و الأوائل (تحقیق ابی‌عبدالرحمن صلاح بن محمد بن عویضه). بیروت: دارالکتب العلمیه.
    10. جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۸ش). نشریۀ الکترونیکی اسراء (شمارۀ ۳). قم: نشر اسراء.
    11. جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۲ش). زن در آئینۀ جلال و جمال. قم: نشر اسراء.
    12. خوارزمی، موفق بن احمد. (۱۴۲۳ق). المناقب (تحقیق شیخ مالک محمودی). قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
    13. ذهبی، شمس‌الدین محمد بن احمد. (۱۴۱۳ق). میزان الاعتدال فی نقد الرجال (تحقیق علی محمد البجاوی). بیروت: دار المعرفة.
    14. رازی، فخرالدین محمد بن عمر. (۱۴۲۰ق). مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    15. سبزواری، ملاهادی. (۱۳۷۹ش). شرح الأسماء الحسنی (شرح دعاء الجوشن الکبیر) (تصحیح و تعلیق حسن حسن‌زاده آملی). تهران: نشر ناب.
    16. سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن. (۱۴۲۱ق). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور. بیروت: دار الفکر.
    17. شبیری زنجانی، سید موسی. (۱۳۸۹ش). جرعه‌ای از دریا (ج۲). قم: مؤسسۀ کتاب‌شناسی شیعه.
    18. طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۹۰ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    19. طبرسی، فضل بن حسن. (۱۳۷۲ش). مجمع البیان لعلوم القرآن. تهران: انتشارات ناصر خسرو.
    20. طبری، محب‌الدین احمد بن عبدالله. (بی‌تا). ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی. قاهره: مکتبة القدسی.
    21. عاملی، شیخ حر. (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    22. قندوزی حنفی، سلیمان بن ابراهیم. (۱۴۲۲ق). ینابیع المودة لذوی القربی (تحقیق سید علی جمال اشرف الحسینی). قم: دار الأسوة.
    23. قیصری، داود بن محمود. (۱۳۷۵ش). شرح فصوص الحکم (به کوشش سید جلال‌الدین آشتیانی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
    24. کربن، هانری. (۱۳۷۳ش). تخیل خلاق در عرفان ابن‌عربی (ترجمۀ انشاءالله رحمتی). تهران: جامی.
    25. کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی (تحقیق علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    26. مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحارالأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
    27. مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۰ش). آذرخشی دیگر از آسمان کربلا (تحلیل قیام حسینی). قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
    28. ملاصدرا (صدرالدین شیرازی). (۱۹۸۱م). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    29. میرجهانی، سید محمدحسن. (۱۴۱۸ق). الجنة العاصمة (تحقیق و نشر ابوالفضل عباسی زنجانی). قم: کتابخانۀ علامه میرجهانی.
    30. عاملی، شیخ حر. (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسة آل‌البیت‌(ع) لإحیاء التراث.
Hadith doctrines
Volume 9, Issue 18
December 2025
Pages 111-127

Files

History

  • Receive Date: 13 October 2025
  • Revise Date: 17 November 2025
  • Accept Date: 31 January 2026
  • First Publish Date: 31 January 2026

Share

How to cite

Statistics