The Instrumentalization of Religious Sanctities: A Conceptual Analysis and Consequentialist Study (With Emphasis on Narrations Censuring the Ghulāt)

Document Type : Research Article

Authors

1 Level 3 scholar in Hadith sciences and teachings and researcher at the Specialized Center for Religious Sciences of Imam Wali al-Asr (a.s.), Mashhad, Iran.

2 Level Four Student, Khorasan Seminary, Mashhad, Iran.

Abstract

Istīkāl—defined as the worldly and self-interested exploitation of religious sanctities (such as the Qur'an, the Ahl al-Bayt (PBUT), their sciences, and the act of worship itself)—is a behavior vehemently condemned in both Shīʿa and Sunni narrative sources. These traditions enumerate detrimental material and spiritual consequences for such actions, including poverty, deprivation of otherworldly rewards, hellfire, and the divine curse of God and His Messenger. At first glance, this category of Aḥādīth appears to encompass all religious-related professions (such as teaching and reciting the Qur'an, eulogizing, etc.), raising the juristic suspicion of the prohibition of earning a livelihood through religious services. However, the findings of this research—conducted via a descriptive-analytical methodology and attentive to the situational context (context of issuance) of the traditions—demonstrate that Istīkāl does not merely signify "earning an income." Rather, it embodies the misuse of religious status for the sake of leadership, prestige, and the deception of the populace. The core focus of the narrations censuring Istīkāl is directed at the conduct of the Ghulāt (extremists), such as Abu al-Khaṭṭāb and his followers. These individuals sought to attract adherents and establish cult-like circles by fabricating false attributions to the Ahl al-Bayt (PBUT) and claiming for themselves statuses such as Bābiyyah (gateway to the Imam) or Prophethood, thereby securing personal gains. This paper, while analyzing the lexical concept of Istīkāl in linguistic sources, provides an interpretation of its narrative applications. It concludes that Istīkāl is a concept transcending the mere acquisition of wealth, signifying a deviation in the intent and purpose of religious activities. 

Keywords

Main Subjects

References

  1. قرآن کریم

    1. ابن‎ابی‎شیبه، عبد الله بن محمد. (۱۴۰۹ق). الکتاب المصنف فی الأحادیث و الآثار (تحقیق کمال یوسف الحوت). لبنان: دار التاج.
    2. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۳۶۲). الخصال. قم: دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
    3. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۳۷۶). أمالی شیخ صدوق. تهران: کتابچی.
    4. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۴۰۳الف). معانی الأخبار (ترجمۀ عبدالعلی محمدی شاهرودی). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    5. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۴۰۳ب). معانی الأخبار. قم: دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
    6. ابن‎بابویه، محمد بن علی. (۱۴۰۶). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. قم: دار الشریف الرضی.
    7. ابن‎حیون، نعمان بن محمد. (۱۳۸۵). دعائم الإسلام. بیروت: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    8. ابن‎شعبه، حسن بن علی. (۱۴۰۴). تحف العقول. قم: دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
    9. ابن‎شهرآشوب، محمد بن علی. (۱۴۱۲). المناقب (ابن شهر آشوب). بیروت: دار الأضواء.
    10. ابن‎ضریس بجلی، محمد بن ایوب. (۱۴۰۸). فضائل القرآن (لإبن ضریس). بیروت: دار الفکر.
    11. ابن‎طاووس، علی بن موسی. (۱۴۱۱). مهج الدعوات و منهج العبادات. قم: دار الذخائر.
    12. ابن‎مبارک، عبد الله بن مبارک. (۱۴۲۵). الزهد لابن المبارک (تحقیق حبیب الرحمن اعظمی). بیروت: دار الکتب العلمیة.
    13. ابن‎منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴). لسان العرب. بیروت: دار الفکر.
    14. ابوعبید، قاسم بن سلام. (۱۴۲۶). فضائل القرآن (لأبی عبید) (تحقیق وهبی سلیمان غاوجی). بیروت: دار الکتب العلمیة.
    15. اربلی، علی بن عیسی. (۱۳۸۱). کشف الغمة فی معرفة الأئمة. تبریز: بنی‌هاشمی.
    16. الأصول الستة عشر. (۱۴۲۳). قم: مؤسسۀ علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
    17. انصاری، مرتضی بن محمدامین. (۱۴۱۵). المکاسب. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
    18. بیهقی، احمد بن حسین. (۱۴۲۱). شعب الإیمان (ج۱؛ تحقیق ابو هاجر محمدسعید زغلول و عبدالغفار سلیمان بنداری). بیروت: دار الکتب العلمیة.
    19. ثعلبی، احمد بن محمد. (۱۴۲۲). الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی (ج۱). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    20. حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۰۹). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. بیروت: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    21. حسن بن علی(ع) (امام یازدهم). (۱۴۰۹). التفسیر المنسوب إلى الإمام الحسن العسکری علیه السلام. قم: مدرسۀ الإمام المهدی(ع).
    22. حسینی زبیدی، محمد بن محمد حسینی. (۱۴۱۴). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر.
    23. حلی، حسن بن سلیمان. (1421). مختصر البصائر. قم: دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
    24. حمیری، عبد الله بن جعفر. (۱۴۱۳). قرب الإسناد (ط. الحدیثة). بیروت: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    25. خلیل بن احمد فراهیدی. (۱۴۰۹). العین. قم: نشر هجرت.
    26. خویی، ابوالقاسم. (۱۳۷۲). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة (ج۱). بی‌جا: بی‌نا.
    27. دیلمی، حسن بن محمد. (۱۴۰۸). أعلام الدین فی صفات المؤمنین. بیروت: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    28. ذهبی، محمد بن احمد. (۱۴۰۹). تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام (تحقیق عمر عبدالسلام تدمری). بیروت: دار الکتاب العربی.
    29. زغلول، ابو هاجر محمدسعید و دیلمی، شیرویه بن شهردار. (۱۴۰۶). الفردوس بمأثور الخطاب. بیروت: دار الکتب العلمیة.
    30. سلیم بن قیس هلالی. (۱۴۰۵). کتاب سلیم بن قیس الهلالی. قم: الهادی.
    31. سید رضی، نهج البلاغة (صبحی صالح). (۱۴۱۴). قم: مؤسسۀ دار الهجرة.
    32. شعیری، محمد بن محمد. (بی‌تا). جامع الأخبار. نجف: المطبعة الحیدریة.
    33. شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. (۱۴۱۵). الملل و النحل (تحقیق علی حسن فاعور و امیر علی مهنا). بیروت: دار المعرفة.
    34. صدر، رضا. (۱۴۱۵). الإجتهاد و التقلید. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم، مرکز انتشارات.
    35. طباطبایی قمی، تقی. (۱۴۲۶). مبانی منهاج الصالحین. قم: قلم الشرق.
    36. طبرانی، سلیمان بن احمد. (۱۴۰۵). المعجم الأوسط (تحقیق محمود طحان). ریاض: مکتبة المعارف.
    37. طبرسی، علی بن حسن. (۱۳۸۵). مشکاة الأنوار. نجف: المکتبة الحیدریة.
    38. طبری آملی، محمد بن جریر. (۱۴۱۳). دلائل الإمامة. قم: بنیاد بعثت.
    39. طوسی، محمد بن حسن. (۱۳۷۳). رجال الطوسی. قم: دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
    40. طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۰۷). تهذیب الأحکام. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    41. طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۱). الغیبة (شیخ طوسی). قم: مؤسسۀ المعارف الإسلامیة.
    42. علی بن موسی(ع). (۱۴۰۶). الفقه المنسوب للإمام الرضا(ع) و المشتهر بفقه الرضا. بیروت: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    43. فتال نیشابوری، محمد بن احمد. (۱۳۷۵). روضة الواعظین. قم: نشر الشریف الرضی.
    44. فخر رازی، محمد بن عمر. (۱۴۲۰). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب) (ج۱). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    45. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. (۱۴۱۵). القاموس المحیط (ج۱). بیروت: دار الکتب العلمیة.
    46. کشی، محمد بن عمر. (۱۴۰۹). اختیار معرفة الرجال. مشهد: مؤسسۀ نشر دانشگاه مشهد.
    47. کشی، محمد بن عمر. (بی‌تا). اختیار معرفة الرجال (تحقیق مهدی رجایی، محمد بن حسن طوسی و محمد باقر بن محمد میرداماد). بیروت: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    48. کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷). الکافی (اسلامیه). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    49. کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۲۹). الکافی (دار الحدیث). قم: مؤسسۀ علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
    50. شریف شیرازی، محمد هادی بن معین الدین. (۱۴۳۰). الکشف الوافی فی شرح أصول الکافی. قم: مؤسسۀ علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
    51. مازندرانی، محمد صالح بن احمد. (۱۳۸۲). شرح الکافی. تهران: المکتبة الاسلامیة للنشر و التوزیع.
    52. مجلسی، محمد باقر. (۱۴۰۳). بحار الأنوار الجامعة لدرر اخبار الأئمة الأطهار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    53. مجلسی، محمد باقر. (۱۴۰۴). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    54. مفید، محمد بن محمد. (۱۴۱۳). الأمالی (للمفید). قم: دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
    55. منتظری، حسینعلی. (۱۴۰۹). دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة. قم: نشر تفکر.
    56. نوری، حسین بن محمدتقی. (۱۴۰۸). مستدرک الوسائل. بیروت: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
    57. ورام، مسعود بن عیسی. (۱۴۱۰). تنبیه الخواطر و نزهة النواظر (مجموعة ورّام). قم: مکتبة فقیه.
Hadith doctrines
Volume 9, Issue 17
April 2025
Pages 79-106

Files

History

  • Receive Date: 05 August 2025
  • Revise Date: 17 November 2025
  • Accept Date: 28 January 2026
  • First Publish Date: 28 January 2026

Share

How to cite

Statistics