Re-Examination of the Ninety-Third Session (majlis) of al-Amālī of Shaykh al-Ṣadūq as a Source for Deriving Legal Rulings

Document Type : Research Article

Authors

1 Corresponding Author, Ph.D. Graduate, Comparative Hadith Sciences, Faculty of Qur'an and Hadith, Al-Mustafa International University, Qom, Iran; Level Four Graduate (Specialization in Rijāl), Qom Seminary, Qom, Iran.

2 Associate Professor, Department of Qur'anic and Hadith Studies, Farabi Campus, University of Tehran, Tehran, Iran; Level Four Graduate (Specialization in Tafsīr and Qur'anic Studies), Qom Seminary, Qom, Iran.

Abstract

In the ninety-third session (majlis) of his treatise al-Amālī, Shaykh al-Ṣadūq addresses several doctrinal and jurisprudential issues. The preface to this session records that a group of scholars and elders approached Shaykh al-Ṣadūq requesting him to expound upon the doctrine of the Imāmiyya school. In response to this request, Shaykh al-Ṣadūq briefly referred to a number of theological and jurisprudential discussions, promising to elaborate and explain these inquiries at a more opportune time in the future. Since the eleventh century, Shīʿa jurists have considered this specific session of al-Amālī as a source for the inference (istinbāṭ) of religious rulings, utilizing the legal opinions (fatāwā) of Shaykh al-Ṣadūq within the process of legal reasoning (Ijtihād). A notable point is the varied usage of this session by Shīʿa jurists, with each approaching it from a distinct methodology. This research, employing a library-based methodology with a descriptive-analytical approach, endeavours to demonstrate, through a precise examination of this session and the typologies of Imāmiyya jurists' interaction with it, that the fatāwā of Shaykh al-Ṣadūq lack independent efficacy in the domain of istinbāṭ. This is due, on the one hand, to the significant discrepancy and inconsistency between these opinions and other fatāwā and traditions, and on the other hand, to the obscurity (ijmāl) of the expressions used. These fatāwā can, therefore, only serve as one piece of corroborating evidence alongside other utilized documents.

Keywords

Main Subjects

References

  1. احمدی، مهدی؛ رحمتی، محمدکاظم. (۱۳۸۹ش). تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری. قم: دارالحدیث.
  2. اشرفی، احمدرضا. (۱۳۸۹ش). «حوزۀ حدیثی نیشابور از ابتدا تا اوائل قرن هفتم». مجلۀ علوم حدیث، ۱۵(۳). https://www.noormags/ir/view/fa/articlepage/752116
  3. جمعی از نویسندگان، تحت اشراف آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی. (۱۳۹۵ش). دانشنامه آثار فقهی شیعه از آغاز تا قرن هفتم. قم: مؤسسۀ دائرة المعارف فقه اسلامی.
  4. مبلغی، احمد. (۱۳۹۸ش). درس خارج و گام‌های اجتهاد. قم: اشراق حکمت.
  5. نویدفر، محمد. (۱۳۹۷ش). «عوامل مؤثر بر شیوۀ گزینش و نقل گزارش‌های تاریخی در امالی شیخ صدوق» [پایان‌نامه کارشناسی ارشد]. مشهد: دانشگاه فردوسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم اسلامی.
  6. احسائی، ابن‌ابی‌جمهور. (۱۴۰۵ق). عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، (تحقیق: مجتبی عراقی). قم: دار سید الشهدا للنشر.
  7. اصفهانی، شیخ الشریعة. (بی‌تا). أحکام الصلاة، (تحقیق: محمدحسین سبحانی تبریزی). اصفهان: مکتبۀ الإمام أمیر المؤمنین العامة.
  8. انصاری، مرتضی بن محمد امین. (۱۴۱۵ق). کتاب الطهارة، (تحقیق: گروه پژوهش در کنگره). قم: کنگرۀ جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
  9. انصاری، مرتضی بن محمد امین. (۱۴۱۵ق). کتاب الصلاة. قم: المؤتمر العالمی بمناسبة الذکری المئویة الثانیة لمیلاد الشیخ الأعظم الأنصاری، الأمانة العامة.
  10. بحرالعلوم، سید مهدی. (۱۴۲۷ق). مصابیح الأحکام، (تحقیق: سید مهدی طباطبائی و فخرالدین صانعی). قم: منشورات میثم التمار.
  11. تستری، محمدتقی. (۱۴۰۶ق). النجعة فی شرح اللمعة. تهران: کتابفروشی صدوق.
  12. حائری، شیخ عبدالکریم. (۱۳۵۳ق). الصلاة. قم: المطبعة العلمیة.
  13. حسینی عاملی، سید جواد بن محمد. (۱۴۱۹ق). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة، (تحقیق: محمدباقر خالصی). قم: دفتر انتشارات اسلامی، جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
  14. حکیم، سید محسن طباطبائی. (۱۴۱۶ق). مستمسک العروة الوثقی. قم: مؤسسۀ دار التفسیر.
  15. رازی نجفی (ایوان کیفی)، محمدتقی. (۱۴۲۷ق). تبصرۀ الفقهاء. تحقیق: صادق حسینی اشکوری. قم: مجمع ذخائر اسلامی.
  16. سبزواری، محمدباقر بن محمد مؤمن. (۱۲۴۷ق). ذخیرة المعاد فی شرح الإرشاد. قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
  17. سید مرتضی، علم‌الهدی. (۱۴۰۵ق). رسائل الشریف المرتضی. قم: دار القرآن الکریم.
  18. سید مرتضی، علم‌الهدی. (۱۴۱۵ق). الانتصار. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
  19. سیستانی، سید علی. (۱۴۳۷ق). الإجتهاد و التقلید و الإحتیاط، (تقریر: سید محمدعلی ربانی). نجف: سایت تقریرات. بازیابی از: net
  20. سیوری، فاضل مقداد. (۱۳۷۳ش). کنز العرفان فی فقه القرآن، (تصحیح محمدباقر بهبودی). تهران: نشر مرتضوی.
  21. صدوق، محمد بن علی بن حسین بن بابویه. (۱۳۶۲ش). الخصال، (تحقیق علی‌اکبر غفاری). قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
  22. صدوق، محمد بن علی بن حسین بن بابویه. (۱۳۷۶ش). الأمالی. تهران:: نشر کتابچی.
  23. صدوق، محمد بن علی بن حسین بن بابویه. (۱۳۷۸ق). عیون أخبار الرضا(ع)، (تحقیق مهدی لاجوردی). تهران: نشر جهان.
  24. صدوق، محمد بن علی بن حسین بن بابویه. (۱۴۱۷ق). الأمالی، (تحقیق قسم الدراسات الإسلامیة). تهران: مؤسسۀ البعثة.
  25. طباطبائی، سید علی بن محمد. (۱۴۱۸ق). ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل، (تحقیق محمد بهره‌مند و دیگران). قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
  26. طوسی، محمد بن الحسن. (۱۳۸۷ق). المبسوط فی فقه الإمامیه. تهران: مکتبۀ المرتضویة.
  27. طوسی، محمد بن الحسن. (۱۴۲۰ق). فهرست کتب الشیعة و أصولهم. قم: انتشارات ستاره.
  28. کاشف‌الغطاء، حسن بن جعفر بن خضر. (۱۴۲۲ق). أنوار الفقاهه. نجف اشرف: مؤسسۀ کاشف الغطاء.
  29. مازندرانی، ابن‌شهرآشوب. (۱۳۸۰ق). معالم العلماء فی فهرست کتب الشیعة و أسماء المصنفین منهم قدیماً و حدیثاً. نجف: المطبعۀ الحیدریة.
  30. مامقانی، عبدالله. (۱۳۵۱ق). تنقیح المقال فی علم الرجال. نجف: مطبعۀ المرتضویة.
  31. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (۱۴۱۰ق). بحار الأنوار الجامعۀ لدرر أخبار الأئمۀ الأطهار(ع). بیروت: مؤسسۀ الطبع و النشر.
  32. الفاجالو، محمد. (۱۴۳۱ق). الحیاة العلمیة فی نیسابور خلال الفترة 290هـ إلی 548هـ. مکۀ مکرمه: جامعۀ أم القری.
  33. مفید، محمد بن نعمان. (۱۴۱۰ق). المقنعة. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.
  34. ملکیان، محمدباقر. (۱۴۴۶ق). التحلیل الفهرستی: دراسة فی منهج قدماء الإمامیة و مسلکهم فی العمل بالأخبار و دور الفهارس فیه. قم: معارف أهل‌بیت(ع).
  35. مهریزی، مهدی. (۱۴۲۹ق). تراث الشیعة الفقهی و الأصولی. قم: المکتبۀ المختصۀ بالفقه و الأصول.
  36. میرزای قمی، ابوالقاسم. (۱۴۲۰ق). مناهج الأحکام (کتاب الصلاة). قم: جامعۀ المدرسین فی الحوزۀ العلمیة.
  37. نجاشی، احمد بن علی. (۱۳۶۵ش). رجال النجاشی. قم: مؤسسۀ النشر الإسلامی التابعۀ لجامعۀ المدرسین.
  38. نجفی، محمدحسن. (۱۴۰۴ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، (تحقیق عباس قوچانی، علی آخوندی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  39. نراقی، مولی احمد بن محمد مهدی. (۱۴۱۵ق). مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، (تحقیق گروه پژوهش مؤسسۀ آل‌البیت(ع)). قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
  40. همدانی، آقا رضا بن محمد هادی. (۱۴۱۶ق). مصباح الفقیه، (تحقیق محمد باقری، نورعلی نوری، محمد میرزائی، سید نورالدین جعفریان). قم: مؤسسۀ الجعفریة لإحیاء التراث و مؤسسۀ النشر الإسلامی.
  41. وحید بهبهانی، محمدباقر بن محمد أکمل. (۱۴۱۹ق). الحاشیة علی مدارک الأحکام، (تحقیق مؤسسۀ آل‌البیت(ع)، شعبۀ مشهد). قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
Hadith doctrines
Volume 8, Issue 16
December 2024
Pages 83-107

Files

History

  • Receive Date: 14 June 2025
  • Revise Date: 26 July 2025
  • Accept Date: 28 October 2025
  • First Publish Date: 28 October 2025

Share

How to cite

Statistics