A Narratological-Cultural Analysis of the Core Theme of the Mukthrin (The Most Prolific Transmitters) of Hadith; An Investigation into the Interaction of Narrative Structures, Cultural Contexts, and the Jurisprudential System in the Hadith Tradition

Document Type : Research Article

Authors

1 Associate Professor, Department of Theology Education, Farhangian University, Tehran, Iran.

2 Corresponding Author, Associate Professor, Department of Islamic Studies Education, Farhangian University, Tehran, Iran.

Abstract

The objective of this research is to analyse the causes of the incongruity between the duration of companionship of the narrators known as the Mukthrin (The most prolific transmitters of Hadith) and the sheer volume of their reported narrations. It further seeks to scrutinize the interplay between narrative structures, cultural contexts, and the jurisprudential system in the formation of this phenomenon. The study aims to address three central questions: What are the most significant narrative core themes found in the narrations of the Mukthrin? What is the correlation between the cultural and political context of the second Hijrī century and the emergence of these themes? And what impact have these narrative patterns had on the Sunni jurisprudential system? The research employs a mixed methodology that utilizes Sanad (chain of narrators) dating to determine the temporal emergence of the narrations, core theme analysis to identify recurring patterns, and a comparative study of the Shi'a and Sunni Hadith traditions. The findings indicate that the Mukthrin should be understood not merely as historical individuals, but rather as cultural-narrative motifs that were exploited-capitalizing on their social popularity during the Umayyad period-as a tool for transmitting jurisprudential rulings in the guise of concise narratives. The results suggest that this phenomenon was shaped by factors such as the power of narrative literature, the vacuum in the jurisprudential system during the Umayyad era, and a reversal of values. This, on the one hand, led to the revival of the Prophetic Tradition and the creation of a relative unity in jurisprudential rulings, but, on the other hand, introduced challenges such as the conflict of narrations and the diminished role of reason (ʿaql) in independent legal reasoning (Ijtihād).

Keywords

Main Subjects

References

  1. آل‌محسن، علی. (1415ق). کشف الحقائق. بیروت: دارالمیزان.
  2. ابن‌ابی‌خثیمه، احمد بن زهیر. (2006م). تاریخ الکبیر. قاهره: فاروق الکبیر.
  3. ابن‌اثیر، علی بن ابی الکرم. (1415ق). اسد الغابة. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  4. ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی. (1415ق). الاصابة فی تمییز الصحابة. بیروت: دارالکتب العلمیة.
  5. ابن‌راهویه، اسحاق. (1412ق). مسند اسحاق بن راهویه. عربستان: مکتبة الایمان.
  6. ابن‌سعد، محمد. (1986م). الطبقات الکبری. بیروت: دارصادر.
  7. ابن‌شهرآشوب، محمد بن علی. (1956م). مناقب آل‌ابی‌طالب(ع). نجف: مطبعه الحیدریه.
  8. ابن‌عساکر، علی بن حسن. (1415ق). تاریخ الدمشق. بیروت: دارالفکر.
  9. ابن‌عدی، عبدالله. (1988م). الکامل. بیروت: دارالفکر.
  10. ابن‌وزیر، محمد بن ابراهیم. (1415ق). العصم و القواصم. بیروت: الرسالة.
  11. ابوریه، محمود. (1993م). ابی‌هریرة شیخ المضیرة. بیروت: مؤسسۀ اعلمی.
  12. ابوریه، محمود. (1415ق). اضواء علی السنه المحمدیه. قاهره: دار المعارف.
  13. ابوشهبه، محمد بن محمد. (1406ق). دفاع عن السنه و رد المستشرقین. قاهره: مجموع البحوث العلمیه.
  14. اربلی، علی بن ابی‌الفتح. (1405ق). کشف الغمه. بیروت: دار الأضواء.
  15. افغانی، سعید. (1947م). عائشه و السیاسة. قاهره: لجنة التألیف و النشر.
  16. امین، محسن. (بی‌تا). اعیان الشیعة. بیروت: دارالتعارف.
  17. بلک، جرمی؛ و مک رایلد، دونالد. (1390ش). مطالعۀ تاریخ، (ترجمۀ محمدتقی ایمان‌پور). مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
  18. بوهندی، مصطفی. (2000م). اکثر ابوهریرة دراسة تحلیلیة نقدیة. قم: دارالغدیر.
  19. بیهقی، احمد بن حسین. (2003م). السنن الکبری. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  20. پارسانسب، محمد. (1388ش). بن‌مایه‌؛ تعاریف، گونه‌ها، کارکردها. فصلنامۀ نقد ادبی، 2(5)، 40-7. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20080360.1388.2.5.3.4
  21. پورامینی، محمد. (1423ق). الامام الصادق(ع) رمز الحضاره الاسلامیة. قم: مؤسسۀ تاریخ العربی.
  22. تستری، محمد تقی. (1422ق). قاموس الرجال. قم: مؤسسۀ النشر الاسلامی.
  23. تنوخی، حسن بن علی. (بی‌تا). نشوار المحاضره. بی‌جا: بی‌نا.
  24. جاسم، ظفر عبدالرزاق ذنون. (2012م). المرویات التاریخیه. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  25. جصاص، احمد بن علی. (1414ق). الفصول فی الاصول. کویت: وزارة الاوقاف الکویتیه.
  26. جمال‌الدین، مصطفی. (1972م). القیاس حقیقته و حجیته. نجف: مکتبة النعمان.
  27. حسینی شیرازی، سید علیرضا؛ و مفید، عباس. (1399ش). بازخوانی نظریۀ دلالت اکثار بر وثاقت. سفینه، 6(67)، 35–63.
  28. حسینی، بی‌بی زینب؛ رضاداد، علیه؛ بشیرزاده، سید صادق. (1400ش). نقش جریان تاریخی تدلیس سندی در بازیابی روایات امام صادق(ع) از جوامع حدیثی اهل سنت. مطالعات قرآن و حدیث، 2(28)، 289–320 . https://doi.org/10.30497/quran.2020.14922.2922
  29. حسینی، بی بی زینب؛ رضاداد، علیه؛ و غلامی، سید سجاد. (1401ش). نقل به معنای احادیث مشترک فقهی با استفاده از داستان‌های کوتاه. مطالعات فهم حدیث، 9، 259– https://doi.org/10.30479/mfh.2022.2833
  30. حلی، باسم. (2002م). عبدالله بن عمر. بیروت: دارالاثر.
  31. خشن، شیخ حسین. (2017م). عائشه. بیروت: دارالوافد.
  32. خطیب، محمد عجاج. (1402ق). ابوهریرة راویة الاسلام. قم: مکتبه وهبة.
  33. خلیفات، مروان. (1420ق). النبی و مستقبل الدعوة. قم: مرکز الابحاث العقائدیة.
  34. دمیری، کمال‌الدین. (1424ق). حیاة الحیوان الکبری. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  35. ذهبی، شمس‌الدین. (1413ق). تاریخ الاسلام. بیروت: دار الکتاب العربی.
  36. الزرقی، عادل بن عبدالشکور. (1422ق). طبقات المکثرین. ریاض: دارطویق.
  37. زرکشی، بدرالدین. (1414ق). البحر المحیط فی أصول الفقه. بی‌جا: دارالکتبی.
  38. سبحانی، جعفر. (1419ق). الحدیث النبوی بین الروایة و الدرایة. قم: مؤسسۀ اعتماد.
  39. سبط بن عجمی، ابراهیم بن محمد. (1406ق). التبیین لأسماء المدلسین. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  40. سخاوی، محمد بن عبدالرحمن. (1424ق). التحفة اللطیفة فی تاریخ المدینة المنورة. بیروت: دارالکتب العلمیة.
  41. سعید بن منصور. (بی‌تا). سنن سعید بن منصور. بیروت: دارالکتب العلمیة.
  42. شافعی، محمد بن ادریس. (2002م). اختلاف الحدیث. بیروت: دارالکتب العلمیة.
  43. شایجی، عبدالرزاق بن خلیفه. (1998م). مناهج المحدثین فی روایة الحدیث بالمعنی. بیروت: دار ابن‌حزم.
  44. شرف‌الدین، عبدالحسین. (1389ش). ابوهریرة. قم: مؤسسۀ انصاریان.
  45. شلبی، محمود. (1992م). حیات ابن عمر. بیروت: دار الجیل.
  46. شهرستانی، علی. (1420ق). وضوء النبی (ص). مشهد: مؤسسۀ جواد الائمه(ع).
  47. صفار، محمد بن حسن. (1404ق). بصائر الدرجات. نجف: مطبعه الحیدریه.
  48. صنعانی، عبدالرزاق بن همام. (1403ق). المصنف. بیروت: المکتب الاسلامی.
  49. طباطبایی، محمدکاظم. (1388ش). تاریخ حدیث شیعه. تهران: سمت.
  50. طحاوی، احمد بن محمد. (1414ق). شرح معانی الآثار. مدینه: عالم الکتاب.
  51. طهماز، عبدالحمید محمود. (2009م). الفقه الحنفی فی ثوبه القشیب. دمشق: دار القلم.
  52. ظاهری‌حنفی، یوسف بن تغری. (بی‌تا). النجوم الزاهره. مصر: دارالکتاب.
  53. عاملی، جعفر مرتضی. (1415ق). الصحیح من سیرة النبی الاعظم. بیروت: دارالهادی.
  54. عزی، عبدالمنعم صالح. (1981م). دفاع عن ابی هریرة. بیروت: دارالقلم.
  55. عصامی، عبدالملک بن حسین. (1998م). سمط النجوم العوالی فی أنباء الأوائل والتوالی. بیروت: دارالکتب العلمیة.
  56. غفوری، عبدالماجد. (2009م). التدلیس و المدلسون دراسة عامة. دمشق: دار ابن کثیر.
  57. فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409ق). العین. قم: نشر هجرت.
  58. کشی، محمد بن عمر. (1404ق). اختیار معرفة الرجال. قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
  59. کلینی، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
  60. کورانی عاملی، علی. (2011م). قراءة جدیده للفتوحات الاسلامیة. قم: انتشارات باقیات.
  61. مازندرانی حائری، محمد بن اسماعیل. (1416ق). منتهی المقال فی احوال الرجال. قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع) لاحیاء التراث.
  62. محمدی اصل، عباس. (1392ش). مبانی فرهنگ‌شناسی. تهران: سفیر اردهال.
  63. مستو، محیی‌الدین. (1992م). عبدالله بن عمر. دمشق: دارالقلم.
  64. مسلم بن حجاج. (بی‌تا). المسند الصحیح. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  65. منبجی، محمد علی بن زکریا. (1976م). اللباب فی جمع بین الفقه و الکتاب. پاکستان: مکتبه حقانیه.
  66. میانجی، احمد. (1990م). مکاتیب الرسول(ص). قم: دار الحدیث.
  67. وردانی، صالح. (1995م). رحلتی من السنة الی الشیعه. بیروت: دار النخیل.
  68. یعقوب، احمد حسین. (1415ق). الخطط السیاسیه لتوحید الامه. لندن: دارالفجر.
Hadith doctrines
Volume 8, Issue 16
December 2024
Pages 31-54

Files

History

  • Receive Date: 21 August 2025
  • Revise Date: 11 October 2025
  • Accept Date: 19 October 2025
  • First Publish Date: 19 October 2025

Share

How to cite

Statistics